Er is leven na de jeugdhulp

Uithuisplaatsing, leven in een voorziening, er alleen voorstaan op je 18e: het leven van jongeren uit de jeugdhulp is niet altijd rooskleurig. Maar er zijn ook positieve gevolgen, zo blijkt uit het doctoraatsonderzoek van criminologe Ilse Luyten (VUB).

Ilse Luyten sprak de voorbije jaren met 39 mensen met een verleden in de jeugdzorg, tussen de 21 en 66 jaar oud. “Een heel diverse groep, maar wel mensen die tijdens hun jeugd allemaal uit huis geplaatst waren. In een open of gesloten instelling bijvoorbeeld, of in een pleeggezin. In de diepte-interviews was dat de belangrijkste focus: de impact van zo’n uithuisplaatsing op het latere leven.”

Daar kwam een aantal interessante conclusies uit. “Jongeren kiezen er zelden zelf voor om naar een voorziening te gaan, het overkomt hen. In het begin van onze gesprekken kwamen vooral de kwaadheid en de moeilijkheden aan bod. Het feit dat ze zich vaak een marionet zonder zeggenschap voelden. Maar na een tijdje kwamen toch ook veel creatieve oplossingen naar boven. Regels overtreden, bijnamen verzinnen voor vervelende begeleiders… Die jongeren doen enorm hun best om hun leven weer in eigen handen te nemen.” Daarnaast bleek een sterk netwerk voor jongeren heel belangrijk. “Ze blijven vaak heel loyaal tegenover hun ouders, ook als die hen veel problemen hebben bezorgd. Maar ook het gemis van broers en zussen kwam vaak aan bod.”

Redding

De uithuisplaatsing zelf beleefden de meeste jongeren op een paradoxale manier. “Enerzijds voelt die als een soort redding. Ze beseffen dat hun leven anders heel fout had kunnen lopen. Maar anderzijds ervaren veel jongeren de jeugdzorg als een soort straf: ze worden uit hun omgeving gehaald, weg van hun vrienden, ze worden getest, krijgen werkpunten… Jeugdzorgverlaters hebben vaak het gevoel dat er eenzijdig op problemen gefocust wordt. Aandacht voor talenten en dingen die ze wél kunnen, kan een beter zelfbeeld en meer zelfvertrouwen opleveren.”

Luyten benadrukt ook dat er een positieve kant aan het verhaal is. “De jeugdhulp heeft die mensen gemaakt tot wie ze zijn: plantrekkers, assertieve mensen, doorbijters… Vooral in gesprekken met oudere jeugdzorgverlaters zag ik een positieve verandering. Ze spraken veel gematigder over hun ervaringen en hun leven was veel stabieler geworden. Zij benadrukten ook dat ze graag een positief rolmodel willen zijn voor jongeren die nu in de jeugdhulp zitten. Het viel op dat bijna al die mensen vroeg of laat opvoeder wilden worden: jongeren helpen, hun traject verlichten, raad geven. Zulke ervaringsdeskundigen lijken me zeer waardevol.”

Lees hier meer: https://nicc.fgov.be/upload/publicaties/jsjv08nl-3.pdf

Wat de jeugdhulpverlaters zelf vertelden

“Ik ben TROTS dat ik in een instelling gezeten heb. Ik mag dat zeggen. Ik ben trots. Want daar heb ik een leven opgebouwd dat een hoeksteen was om mijn verder leven op te bouwen, ik ga het zo zeggen.” (Frank, 54 jaar)
 

“Heb je moeilijkheden ondervonden met het aspect van: wie ben ik eigenlijk? Daar heb ik zelfs nu dat ik veertig ben nog moeilijk mee. Ook gewoon van: tot wie behoor ik nu eigenlijk? Wie zijn eigenlijk mijn ouders? Je zou kunnen zeggen dat ik hoor bij mijn bio- logische ouders, maar toch voelt dat niet zo. En net hetzelfde met familie? Wie is mijn familie?” (Els, 40 jaar)
 

“Daar heb ik mijn snelcursus assertiviteit wel gehad ja, absoluut. Ik heb er eigenlijk wel veel van geleerd, enorm veel van geleerd. Dat was wel nodig gezien mijn opvoeding, zo streng katholiek was.” (Vera, 34 jaar)
 

“Ik herinner ook nog goed mijn afscheidsfeestje. Dan hadden ze een fotoalbum gemaakt van mezelf met hun daar en ja, ik kreeg cadeautjes. Dat is me altijd bijgebleven.” (Karolien, 22 jaar)

Ook door mijn werk heb ik mijn verleden een plaats kunnen geven. Ik ben ervaringsdeskundige in de bijzondere jeugdzorg en vorm zo een brug tussen de verschillende partijen. (Femke, 31 jaar)

Samen kansen creëren; dat is het verhaal van de jeugdhulp in Vlaanderen. We geven kinderen,  jongeren en gezinnen een duwtje in de rug, zodat ze snel zelf verder kunnen. Ofwel bieden we, indien nodig, langdurige ondersteuning aan; op maat en met respect voor de keuzes van jongeren en hun ouders. We versterken op een positieve manier hun eigen krachten. Zo kan iedereen bij de start van zijn of haar leven volwaardig deelnemen, waarbij de samenleving er zelf ook op vooruit gaat.

Jongeren en hun ouders kunnen rechtstreeks aankloppen bij tal van diensten voor begeleiding en advies. Wie nood heeft aan meer intensieve ondersteuning, kan aangemeld worden bij de toegangspoort die de geschikte hulp toewijst. Loopt de hulp vast of wordt deze niet aanvaard? Dan kan een gemandateerde voorziening (Ondersteuningscentrum Jeugdzorg of Vertrouwenscentrum Kindermishandeling) de hulpverlening mee opvolgen of nieuwe hulp opstarten. Bij een onverwachte crisis staat een netwerk van diensten klaar. Als de hulpverlening moeilijk verloopt, kunnen overleg en bemiddeling een uitweg bieden.

De Vlaamse jeugdhulp verbindt delen van 6 administraties uit het welzijns- en onderwijslandschap, en geeft ruimte aan tal van partners binnen een breed netwerk van professionals. Jongeren en hun ouders maken structureel deel uit van het beleid. Jeugdhulp bereikt elk jaar een paar honderdduizend kinderen en jongeren in Vlaanderen. Meer info: www.jongerenwelzijn.be, www.vaph.be, www.kindengezin.be, www.departementwvg.be, www.zorgengezondheid.be, onderwijs en vorming.

Deze tekst wordt vervangen.