Contextbegeleiding: een praktisch handboek

Met het boek ‘Contextbegeleiding GestrIPT’ biedt Jeugdzorg Emmaüs praktische handvaten voor contextbegeleiders. “Geen starre methodiek, maar een breed model dat richting geeft en tegelijk ruimte laat voor de creativiteit van contextbegeleiders en gezinnen."

Waar de jeugdhulp vroeger heel kindgericht en beschermend was, heeft men tegenwoordig veel meer oog voor de context, vertelt Roos Steens, stafmedewerker bij vzw Emmaüs. Zij schreef een praktisch handboek voor contextbegeleiders. “Met die context bedoelen we niet alleen het gezin van kinderen, maar ook hun bredere leefsituatie. Zoals de financiële situatie, de huisvesting, het werk van hun ouders, de school, steunbronnen… Door die context te versterken, hopen we dat gezinnen - met behulp van hun steunbronnen - zelfstandig verder kunnen en dat kinderen veilig kunnen opgroeien in hun gezin.”

De titel GestrIPT duidt op het feit dat contextbegeleiding in het boek zeer nauwkeurig wordt ontleed en omschreven. Maar het is ook een woordspel, aldus Steens. “Het verwijst ook naar het IPT-model: Intensieve Pedagogische Thuisbegeleiding. Dat is geen starre methodiek, maar wel een model dat de nodige houvast kan bieden aan contextbegeleiders.”

Raket

Het model is zeer gelaagd. Steens vergelijkt het graag met een raket. Als je die succesvol wil afvuren, moet je beginnen bij de basis. “Zo is dat ook bij contextbegeleiding. Zonder basis ben je niks. In dit geval is dat je basishouding: er zijn met en voor de gezinnen, voelen hoe moeilijk zij het hebben. Ik herinner me uit het onderzoek een mama die zei dat ze op één ding lette bij een nieuwe begeleider: of hij slikte wanneer ze iets ergs vertelde. Zo wist ze dat de begeleider met haar meeleefde. We mogen nooit onderschatten wat voor voelsprieten ouders hebben voor de juiste houding.”

“Als tweede laag biedt IPT enkele brede principes die richting kunnen geven aan het handelen van contextbegeleiders: participatief werken, netwerkgericht, dialooggestuurd... En tot slot zijn er de concrete methodieken en technieken, bijvoorbeeld om een netwerk te activeren, om praktische hulp te bieden of aan de slag te gaan met escalerend gedrag. Het praktijkboek gaat nauwgezet in op al deze lagen.

Tip

Ten slotte heeft Steens nog één tip voor organisaties. “Als je met dit model aan de slag wil, is het belangrijk dat de hele organisatie ‘mee’ is. Het heeft geen zin om contextbegeleiders empowerend te leren werken, als je dat als leidinggevende zelf niet doet. Wat we vragen van onze medewerkers, moeten we als leidinggevende zelf ook bieden. Dat betekent dat we moeten nadenken over hoe te evolueren naar een empowerende organisatie. Ook daarvoor hebben we de nodige handvaten opgenomen in het boek.”

Meer weten? Neem een kijkje op www.jeugdzorgemmaus.be.

Samen kansen creëren; dat is het verhaal van de jeugdhulp in Vlaanderen. We geven kinderen,  jongeren en gezinnen een duwtje in de rug, zodat ze snel zelf verder kunnen. Ofwel bieden we, indien nodig, langdurige ondersteuning aan; op maat en met respect voor de keuzes van jongeren en hun ouders. We versterken op een positieve manier hun eigen krachten. Zo kan iedereen bij de start van zijn of haar leven volwaardig deelnemen, waarbij de samenleving er zelf ook op vooruit gaat.

Jongeren en hun ouders kunnen rechtstreeks aankloppen bij tal van diensten voor begeleiding en advies. Wie nood heeft aan meer intensieve ondersteuning, kan aangemeld worden bij de toegangspoort die de geschikte hulp toewijst. Loopt de hulp vast of wordt deze niet aanvaard? Dan kan een gemandateerde voorziening (Ondersteuningscentrum Jeugdzorg of Vertrouwenscentrum Kindermishandeling) de hulpverlening mee opvolgen of nieuwe hulp opstarten. Bij een onverwachte crisis staat een netwerk van diensten klaar. Als de hulpverlening moeilijk verloopt, kunnen overleg en bemiddeling een uitweg bieden.

De Vlaamse jeugdhulp verbindt delen van 6 administraties uit het welzijns- en onderwijslandschap, en geeft ruimte aan tal van partners binnen een breed netwerk van professionals. Jongeren en hun ouders maken structureel deel uit van het beleid. Jeugdhulp bereikt elk jaar een paar honderdduizend kinderen en jongeren in Vlaanderen. Meer info: www.jongerenwelzijn.be, www.vaph.be, www.kindengezin.be, www.departementwvg.be, www.zorgengezondheid.be, onderwijs en vorming.

Deze tekst wordt vervangen.