Interview met Stefaan Van Mulders over Jeugdhulp

Het einddoel: een warme jeugdhulp, waarbij we jongeren én hun gezinnen in hun eigen krachten ondersteunen.

Alles is in beweging, leerden de Oude Grieken ons. Twee jaar na de invoering van het decreet Integrale jeugdhulp staan we opnieuw voor een aantal veranderingen. Waarom is dit nodig?

Stefaan Van Mulders: “Met de komst van integrale jeugdhulp is heel wat veranderd op het terrein. Dat was, en is nog altijd, een ongeziene operatie. Zes verschillende structuren -  en soms culturen -  meer laten samenwerken, is niet evident. Zoals het Engelse spreekwoord zegt: The proof of the pudding is in the eating. Pas bij de concrete uitvoering bots je soms op zaken waarvan je zegt: dit zou toch beter kunnen.”

“De uitvoering van het decreet is vorig jaar in het Vlaams Parlement kritisch tegen het licht gehouden; daaruit zijn een aantal aanbevelingen gekomen. Ook de eigen diensten en het werkveld houden, zoals voorzien was, permanent verbeterpunten bij.  Daarenboven verandert de samenleving heel snel. Nieuwe thema’s - zoals bijvoorbeeld radicalisering, de toestroom van jonge vluchtelingen en tienerpooiers - nopen ons om ons snel en flexibel op te stellen.”

“Dat alles samen heeft nu geleid tot Jeugdhulp 2.0, waarbij alle aanpassingen en verduidelijkingen staan opgelijst. De komende maanden gaan we stap voor stap alle acties en projecten concreet maken en uitvoeren. “

Aan de fundamenten van de integrale jeugdhulp wordt dus niet geraakt?

Van Mulders: “Inderdaad. Het is goed om dat nog eens te beklemtonen. De principes van het decreet blijven overeind en worden door alle actoren bevestigd. De hulpvraag van de jongere staat centraal. De integrale aanpak blijft. De vermaatschappelijking en het krachtgericht werken lopen verder als rode draad doorheen de aanpak. “

“De komende maanden gaan we stap voor stap alle acties en projecten uit Jeugdhulp 2.0 concreet maken en uitvoeren”

Wat verandert er dan wel?

Van Mulders: “We onderscheiden drie grote bewegingen: vereenvoudigen, versterken en verbinden. Waar we kunnen, maken we processen en documenten gebruiksvriendelijker. Het digitale A-document blijft overeind als een instrument voor kwaliteitszorg en rechtswaarborg voor de jongere. Er komen gericht nieuwe uitbreidingen, zowel in het rechtstreeks toegankelijke, als in het niet-rechtstreeks toegankelijke aanbod. We zullen ook structuren en netwerken rond de jongere versterken, om de continuïteit meer dan nu te kunnen garanderen. Preventie en vroegdetectie zetten we ook meer in beeld.”

Zal Jeugdhulp 2.0 de werking van pakweg het OCJ of de toegangspoort veranderen?

Van Mulders: “Niet fundamenteel. Wel zullen we, zoals nu al gebeurt, aanpassen om te verbeteren. We beseffen dat dit voor het personeel niet altijd evident is. Bij deze wil ik dan ook iedereen bedanken voor de gevraagde flexibiliteit en de blijvende inzet.”

Communicatie is een belangrijk accent in de nieuwe plannen. Was er een inhaalbeweging nodig?

Van Mulders: “ Zeker! Er gebeurt  nu reeds heel veel op het terrein, maar we komen daar te weinig mee naar buiten. Ook het decreet zelf biedt nog veel mogelijkheden: van het beter bekend maken van de laagdrempelige hulp tot cliëntoverleg en de vertrouwenspersonen waar jongeren een beroep op kunnen doen. Ook willen we ‘Jeugdhulp’ echt in de markt te zetten, daaraan wordt de komende maanden hard gewerkt.”

Er zit ook een nieuw decreet Jeugdrecht aan te komen. Door de 6de staatshervorming is Vlaanderen daarvoor bevoegd. Zal dit ook een impact hebben op jeugdhulp?

Van Mulders: “Wellicht wel. De twee decreten kan je niet los van elkaar zien. Jeugdrecht zal ingrijpen op jeugdhulp. Die nieuwe wetgeving wordt nu voorbereid in een paar werkgroepen, waarvan de afstemming van  het nieuwe jeugdrecht op jeugdhulp er één van is.”

Op langere termijn wordt jeugdhulp aangestuurd door één agentschap, konden we lezen in een vorig bericht. Wat moeten we ons daarbij voorstellen?

Van Mulders: “Op het terrein wordt al vaak intersectoraal gewerkt, ook in structuren en netwerken. Dat wordt ook aangemoedigd door het decreet. Dat je dan zelf ook binnen de administraties kijkt hoe je die structuren aanpast aan die nieuwe realiteit is logisch. Dat moet ons in staat stellen om sneller en efficiënter op de bal te spelen, zonder de waardevolle inbreng van werkveld en gebruikers uit het oog te verliezen.”

“De finaliteit is dus één agentschap Jeugdhulp, maar dat is nog niet meteen voor morgen. Een nieuw aansturingscomité, met ook een directere lijn naar de minister, zal dat stapsgewijs voorbereiden. We hopen tegen het einde van de legislatuur met de fundamenten klaar te zijn; volledig operationeel  zal het nieuwe agentschap wellicht pas in een volgende beleidsperiode zijn.”

“Het einddoel: een warme jeugdhulp, waarbij we jongeren én hun gezinnen in hun eigen krachten ondersteunen. Samen kansen creëren. In verbinding gaan. Ik heb heel veel vertrouwen in het personeel en werkveld om die opdracht waar te maken“

Zal Jongerenwelzijn vervellen tot een agentschap Jeugdhulp? Komen er verschuivingen qua teams en afdelingen? Krijgen we er nieuwe collega’s bij?

Van Mulders: “Allemaal goede vragen, maar voorlopig nog te vroeg om dit concreet te beantwoorden. We staan aan het begin van een transitie die nog verder uitgewerkt moet worden. Belangrijk is wel dat we het einddoel voor ogen houden: een warme jeugdhulp, waarbij we jongeren en hun gezinnen in hun eigen krachten ondersteunen. Samen kansen creëren. In verbinding gaan. Ik heb heel veel vertrouwen in ons eigen personeel, dat van de andere entiteiten en in het werkveld om die opdracht waar te maken. “

Alles blijft dus in beweging. Bent u niet bang dat er een soort veranderingsmoeheid bij de medewerkers zal ontstaan?

Van Mulders: “Ik ben me daar zeer van bewust, maar we zijn genoodzaakt mee te gaan op de snelheid van een veranderende samenleving. Het is een delicate oefening, maar altijd in het belang van de jongere zelf. Laat ons in de geest van de waarden van onze organisatie daar samen aan werken: open, gedreven en met veel deskundigheid.”

“Communicatie is daarom heel belangrijk. We zullen, zowel extern als intern, stap voor stap proberen te duiden waarom  iets verandert, wat de timing is en hoe dat zal verlopen. “

Hoe ziet u ons agentschap over pakweg 5 jaar?

Van Mulders: “Ik geloof dat het agentschap in zijn strategische opdrachten zal gestabiliseerd zijn en dat de missie, de visie en de omschrijving van het doelpubliek in het algemeen afgelijnd zullen zijn. De actualiteit zal hierop steeds inspelen. Kijk maar wat er nu met de vluchtelingen gebeurt of het thema radicalisering. Ook zal de beleidsvisie over thema’s als vermaatschappelijking, privatisering of de verbinding met medische of psychiatrische zorg ontegensprekelijk de contouren van het toekomstige agentschap hertekenen. Maar naar mijn mening worden de grondvesten nu voor langere tijd vastgelegd.”

Wanneer zal u tevreden kunnen terugblikken?

Van Mulders: “Wanneer onze partners op het maatschappelijk veld van de jeugdhulp - private organisaties, bestuurlijke entiteiten, lokaal of regionaal, rechters of parketmagistraten, jongeren en gezinnen in Vlaanderen … - het agentschap erkennen als een waardengebonden organisatie. De medewerkers van het agentschap dragen deze waarden actief uit en op basis hiervan kunnen de burgers die op ons een beroep doen, rekenen op een geëngageerde, gepaste en kwaliteitsvolle dienstverlening.”

Hebt u nog een persoonlijke boodschap voor alle medewerkers?

Van Mulders: “Ik wil in de eerste plaats zeggen dat ik me zeer goed bewust ben dat de omwentelingen van de voorbije jaren bijzonder hard hebben ingegrepen op de werkomstandigheden, maar ook op de persoonlijke beleving van mijn medewerkers. Precies daarom bewonder ik hen voor hun bereidheid om in deze veranderingen het beste van zichzelf te geven en waardeer hen voor hun blijvende engagement. Ik prijs mezelf gelukkig dat deze medewerkers, MIJN medewerkers zijn.”

Bedankt!


Ontdek meer interviews in het overzicht
Stefaan Van Mulders

Samen kansen creëren; dat is het verhaal van de jeugdhulp in Vlaanderen. We geven kinderen,  jongeren en gezinnen een duwtje in de rug, zodat ze snel zelf verder kunnen. Ofwel bieden we, indien nodig, langdurige ondersteuning aan; op maat en met respect voor de keuzes van jongeren en hun ouders. We versterken op een positieve manier hun eigen krachten. Zo kan iedereen bij de start van zijn of haar leven volwaardig deelnemen, waarbij de samenleving er zelf ook op vooruit gaat.

Jongeren en hun ouders kunnen rechtstreeks aankloppen bij tal van diensten voor begeleiding en advies. Wie nood heeft aan meer intensieve ondersteuning, kan aangemeld worden bij de toegangspoort die de geschikte hulp toewijst. Loopt de hulp vast of wordt deze niet aanvaard? Dan kan een gemandateerde voorziening (Ondersteuningscentrum Jeugdzorg of Vertrouwenscentrum Kindermishandeling) de hulpverlening mee opvolgen of nieuwe hulp opstarten. Bij een onverwachte crisis staat een netwerk van diensten klaar. Als de hulpverlening moeilijk verloopt, kunnen overleg en bemiddeling een uitweg bieden.

De Vlaamse jeugdhulp verbindt delen van 6 administraties uit het welzijns- en onderwijslandschap, en geeft ruimte aan tal van partners binnen een breed netwerk van professionals. Jongeren en hun ouders maken structureel deel uit van het beleid. Jeugdhulp bereikt elk jaar een paar honderdduizend kinderen en jongeren in Vlaanderen. Meer info: www.jongerenwelzijn.be, www.vaph.be, www.kindengezin.be, www.departementwvg.be, www.zorgengezondheid.be, onderwijs en vorming.

Deze tekst wordt vervangen.